Cho con bú bằng sữa mẹ

Sữa mẹ tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Chắc chắn phải có nhiều lý do thì luật của VN mới yêu cầu tất cả các sản phẩm sữa bột khi quảng cáo phải nói câu này, dù rằng nói quá nhanh, người nghe cũng chưa kịp nghe kỹ để mà đánh giá, và dỹ nhiên cũng phải có lý do mà ở Hoa Kỳ và các nước châu Âu, các loại sữa bột không được phép quảng cáo trên TV hay làm băng rôn treo ngoài đường. 

Lý do đầu tiên và duy nhất là: SỮA MẸ LÀ TỐT NHẤT CHO TRẺ SƠ SINH VÀ CẢ TRẺ NHỎ, vì nó không thừa, cũng không thiếu, dỹ nhiên hoàn toàn không quá nhiều đường và chất béo như sữa bột, dễ làm em bé BÉO PHÌ, chứ ko làm em bé phát triển tốt hơn như nhiều người "tưởng tượng". Ngoài ra trong sữa mẹ có 1 thứ hoàn toàn không mua được, đó là chất ĐỀ KHÁNG. Trong 3 tháng đầu đời, trẻ sơ sinh ko tự tạo ra chất đề kháng như người lớn, bé lấy nguồn đề kháng chủ yếu từ sữa mẹ, dù cơ thể bé ngay sau khi sinh cũng có đề kháng lấy từ cơ thể mẹ, nhưng trong 3 tháng đầu, bé phải tiếp tục được nhận đề kháng từ sữa mẹ. do đó, lặp lại 1 lần nữa SỮA MẸ LÀ TỐT NHẤT CHO TRẺ SƠ SINH VÀ TRẺ NHỎ

Bất cứ người mẹ nào cũg có sữa cho bé! TUY NHIÊN, sữa chỉ có thể được sản xuất nếu bé mút hiệu quả, nếu bé ko bú mẹ thì có ăn 100 cái chân giò hầm đu đủ hay gi gì đó cũng ko có sữa! Ai không tin có thể làm thử! ;p Do đó, việc cho con bú, đặc biệt là những giây phút đầu tiên là rất rất quan trọng. 

Nhưng việc cho bú không phải dễ dàng, khi bé mới sinh, việc mút vú mẹ là rất cực nhọc, do đó nếu mẹ làm ko khéo, không biết cách giúp bé mút thì việc mút không hiệu quả, đặc biệt là những bé "làm biếng" ko muốn ăn mà chỉ ngủ. 

*Cách cho con bú. 

1. Cách cơ bản nhất là cho con bú giáp bụng mẹ, hay còn được gọi là phương pháp cổ điển (classic)

Ôm bé sao cho bụng bé giáp sát vào bụng của mẹ, điều này cực quan trọng, ai thử uống nước mà đầu nghiêng hẳn 1 nơi, người nghiêng hẳn 1 nẻo xem sao! Huống chi là trẻ sơ sinh phải bú-làm việc, tập trung rất nhiều cơ mặt.Cho cổ và đầu bé dựa vào cánh tay của mẹ, cánh tay còn lại nhẹ nhàng nâng bầu ngực lên và cho núm vú cạ vào phần môi trên của trẻ, chú ý, trẻ tự ngậm núm vú và mút, chứ không cố nhét núm vú vào miệgn trẻ, cũng ko có cong người để bé mút, mà động tác cơ bản là trẻ dựa vào mẹ, chứ mẹ ko khom người vào bé. 
Khi cạ núm vú vào môi trên của trẻ, trẻ sẽ làm 1 động tác lá há miệng và đầu lắc qua 2 hướng - nhiều người lầm tưởng động tác này là trẻ ko muốn bú, nhưng thực chất đây là 1 phản xạ của trẻ sơ sinh - bé đang tìm núm vú của mẹ. Khi bé mở miệng tìm núm vú, cánh tay mà đầu bé đang dựa nâng lên, cho miệng bé vào núm vú và ôm chặt bé tư thế đó. Cánh tay còn lại vẫn nâng bầu vú từ phía dưới để giúp bé bú tốt. 
Nhiều người dùng ngón trõ và ngón giữa làm hình cái kéo để giữ núm vú khi cho con bú với lý do là sợ bé ngạt thở. SAI LẦM, cách đó không chỉ ko giúp mà ngược lại dễ bị gây tắc tuyến sữa, dẫn đến đau nhức. Bản thân em bé rất nhỏ, nhưng nó có những phản xạ rất giỏi, nếu nó khó thở, nó tự động thở bằng miệng và ngưng mút, ngoài ra cánh mũi thiết kế rộng chiều ngang hoàn toàn giúp bé thở được khi được cho bú.Đây là cách cơ bản giúp mẹ cho con bú những ngày đầu tiên, đặc biệt nếu bé chưa biết mút một cách "pro" ;) Nếu làm hiệu quả các chu trình trên thì mẹ ít nguy cơ bị tắc sữa gây đau nhức, sốt cao.
Ngoài cách cơ bản này, còn có các động tác khác như: 

 

Các* *Các vấn đề thường gặp khi cho con bú: 

1) Núm vú bị nứt, gây đau, rát và có thể chảy máu (sore nipples): đây là triệu chứng rất thường gặp, đặc biệt là những ngày đầu tiên khi cho bé bú. thông thường mẹ có thể ngưng cho con bé trong vài ngày và dùng tay/máy bơm tay/máy bơm sữa bằng máy để hút sữa ra. TUYỆT ĐỐI  không nên ngừng cho bú / ngừng bơm vì sẽ làm tắc ống sữa, dẫn đến đau nhức, sốt cao (engorgement). Hoặc có thể mua 1 núm vú bảo vệ bằng silicon (nipple nursing shield) đặt lên núm vú, và cho bé bú bình thường. 

2) Tắc ống dẫn sữa: triệu chứng thường gặp khi bé bỏ bữa, hoặc cho bú ko đúng cách sẽ dẫn đến tắc ống sữa. Gay đau tức ngực, có thể khắc phục bằng cách tắm nước ấm, chường nước ấm quanh vùng bị tắc, mát xa nhẹ nhàng, và cho bé bú hoặc dùn máy bơm sữa ra. Trường hợp mẹ bị sốt thì ngưng cho bé bú mà phải tự vắt/bơm sữa ra. 

3) Nhiễm trùng: việc núm vú bị nứt, nếu không chăm sóc tốt sẽ dẫn đến nhiễm trùng, gây đau, sốt, phải đến bác sỹ để xin hướng dẫn. 

*Cách vệ sinh ngực khi cho con bú: 

Không cần phải rửa núm vú trước và sau khi cho con bú bằng xà phòng, mà có thể rửa bằng chính sữa mẹ, hoặc với nước thường. 

*Các công cụ giúp cho con bú hiệu quả. 

-Núm vú giả bảo vệ núm vú (nipple nursing shields): dùng khi núm vú bị nứt, đau, chảy máu

-Bông thấm sữa(antibacterial breast protection pad): có 2 loại: loại dùng nhiều lần, có thể đặt vào áo ngực và giặt như vải mỏng bình thường. Loại 2 là dùng 1 lần. Theo beo thân, tui khuyến khích mọi người dùng loại giặt dùng nhiều lần vì 2 lý do chính: tiết kiệm tiền bạc, và không thải rác vô lý.

More Views

-Ống xi lanh để tạo form cho núm vú: Giúp mẹ nào có núm vú khá phẳng, khó cho bè trong việc mút những ngày đầu tiên. Đơn giản là ống tiêm chích bình thường, dùng dao cắt phần lỗ kim để nó hoàn toàn 1 1 xi lanh. Đổi ngược đầu bơm sang đầu kim đã được cắt, để phần đuôi ống tiêm trở thành 1 lỗ rỗng. TRước khi cho con bú, dặt đuôi xi lanh lên núm vú và kéo để núm vú có form nhô ra, giúp bé bú dễ dàng hơn. 

-Máy hút sữa: máy bơm tay thường khó khăn, và rất cực nhọc, máy bơm máy là tốt nhất. Nếu trong những ngày đầu bé ko bú mẹ nhiều (ít nhất 5 lần bú hiệu quả, mỗi lần bú là ít nhất 15 phút/bên ngực) thì mẹ phải dùng máy để kích sữa, cách 3 tiếng bơm 1 lần, ko ra sữa, ko ra colostro cũng phải bơm. Máy tay dùng cho các bà mẹ có sữa ra đã nhiều, và luôn nhớ, việc bơm sữa rất tùy thuộc vào bản thân từng người và từng lúc bơm khác nhau, có nhiều khi bơm ra ít nhưng ko có nghĩa là mẹ hết sữa hoặc không có sữa. Máy giúp mẹ kích sữa nhưng nó hoàn toàn không thể thay thế việc bú của em bé. 

*Cách cho con bú đúng sẽ giúp bé lấy được toàn bộ các dưỡng chất trong sữa, và giúp mẹ cách tính lượng bé ăn, cũng như giúp bé có thói quen bú mẹ theo đúng bữa, ko bú lắt nhắt, ngậm mút chơi vài cái rồi lặp đi lặp lại.  

-1 bữa ăn của bé thông thường bao gồm 2 bầu ngực, cho bé ngậm bầu ngực thứ nhất từ 15-20 phút (thời gian đủ dài để bé nhận được tất cả lượng chất béo và đường từ sữa mẹ, vì sữa ko tiết ra như 1 bữa ăn đầy đủ thịt cá chất đạm tinh bột, mà nó tiết ra dần dần, và lượng đường thường là sau khi bé đã mút 1 khoản thời gian nhất định). Cho bé ợ hơi, thay tã cho bé, vì thi thoảng em bé thường ngủ sau khi bú bữa đầu tiên, thay tã giúp bé tỉnh táo để ăn bữa thứ 2 . Sau khi thay tã xong, cho bé ngậm ti thứ 2 cũng từ 15-20 phút. Nếu bé hoàn toàn ngủ, ko muốn ăn, tôn trọng quyết định của bé. Bữa ăn tiếp theo sẽ được cho bú phần ngực bé chừa lại. 
-Đối với trẻ vừa mới sinh, thông thường bé ít khi hoàn tất được 1 bầu ngực, nên mẹ sẽ cho bầu ngực thứ 2 vào bữa tiếp theo. 
→Việc tính giờ và cho bú 2 ngực giúp bé có thói quen ăn đúng bữa như 1 em bé bú bình, ăn đến khi no, không ăn lắt nhắt. Giúp mẹ tính được lượng sữa bé ăn, nếu bé ăn ít hơn về khoản thời gian/ chỉ ăn 1 ngực thì mẹ nhận ra ngay bé ăn ít hơn bình thường. 
→ Nếu bé bú theo 1 chuẩn ví dụ mỗi bên ngực là 20 phút, nhưng sau đó ọc sữa rất nhiều, nghĩa là bé ăn quá nhiều, bao tử "trả lại" phần thừa. (em bé sơ sinh thường ăn quá nhiều vì "phê" và ít khi chê mẹ) Nên mẹ sẽ dựa vào cách tính giờ mà giúp bé ăn đúng khả năng. Sữa mẹ có 2 "loại": sữa đầu và sữa sau (ai thường hút sữa sẽ thấy rất rõ). Sữa đầu (khi bé mới bắt đầu bú) thường chỉ hơi đục vì chứa nhiều đường và nước. Mục đích của sữa đầu là giúp bé "giải khát". Sau khi bé bú hết phần sữa đầu sẽ đến phần sữa sau. Phần sữa này đục vì nhiều chất béo và các chất dinh dưỡng khác, đây chính là nguồn dinh dưỡng quan trọng cho bé. Vì vậy, khi bé bú được 2 bên nhưng không đủ sức bú hết cả 2 bên thì nguyên tắc cho bú là cho bé bú 1 bên đến khi hết sạch sữa, sau đó chuyển sang bên kia. Nhớ ghi lại hoặc tìm cách ghi nhớ vị trí cho bú để bữa bú tiếp theo sẽ chuyển ngược lại (ví dụ: cho bé bú hết ngực trái, sau đó chuyển sang ngực phải. Như vậy, đến lần bú tiếp theo sẽ cho bé bú ngực phải trước rồi đến ngực trái). Làm như vậy tránh trường hợp bé bú toàn phần sữa đầu của 2 bên. Bé sẽ vẫn lên cân, thậm chí lên cân tốt (vì đường cung cấp nhiều năng lượng) nhưng tăng trưởng sẽ không tốt vì thiếu các dưỡng chất quan trọng của phần sữa sau. 

*Cách cân lượng bé bú những ngày đầu tiên: Phương pháp này dùng chủ yếu cho bé thiếu cân, thiếu tháng. Yêu cầu nhà phải có 1 cân dành cho em bé.

Cách làm: trước khi ăn, tháo tã cho bé, (quần áo, vớ phần còn lại giữ nguyên) cho bé lên cân. Sau đó mang tã vào và cho bé ăn. Sau khi ăn xong, tháo tã ra (phần quần áo vẫn giữ nguyên) và cân bé thêm lần nữa. Số cân dôi ra là lượng sữa bé vừa ăn. 


*LƯU Ý: 

• Không cho bé bú bình hoàn toàn trong 40 ngày đầu tiên, vì sau đó bé sẽ không bú mẹ. Nghĩa là có thể cho bú pha trộn, cả mẹ và bình, và mẹ phải luôn luôn nhớ, bú bình rất dễ, và thoải mái cho bé, nếu làm ko khéo, bé sẽ chọn bình thay vì ti của mẹ. Để kích thích tuyết sữa và giảm thiểu khả năng bé chọn bình thì nên cho bé bú mẹ nhiều hơn. 
• Không nên cho bé ngậm ti giả (pacifier) vào 40 ngày đầu tiên, vì có nguy cơ bé sẽ không bú mẹ. 
• Nếu mẹ phải đi làm thì nên tập cho bé sử dụng bình sữa từ đầu (cho bé dùng bình 1, 2 lần trong 1 ngày) để bé quen dần cả việc bú ti mẹ và bìh. vì rất nhiều trường hợp bé bú mẹ thì hoàn toàn không bao giờ ngậm bình sữa.

-------------------------------------------------------------
FACTS: thông tin bên lề

• Sữa mẹ luôn luôn tốt, và không phai lạt, hay loãng dần, thiếu chất dần như rất rất nhiều người TUỞNG TƯỢNG. Việc bé phải ăn dặm thêm ko phải vì sữa loãng dần mà là bé cần nguồn năng lượng nhiều hơn, chỉ uống sữa thì không đủ đáp ứng. Ví như người lớn, không ai có thể chạy nhảy, đi làm, nấu nướng ... mà chỉ cần uống sữa nguyên ngày ko cần ăn gì. Trẻ con cũng thế. 
• Sữa mẹ đáp ứng theo nhu cầu của bé, bé mút ít, sữa ra ít, mút nhiều sữa ra nhiều. 
• Ngực to, ngực bé không liên quan gì đến việc có sữa-không có sữa, hoặc sữa nhiều-sữa ít
• Mẹ bị stressed thì sữa tiết ra ít.
• Để kích sữa, mẹ nên cho bé ngậm ty mỗi bên 10-15 phút cách 2-3 giờ 1 lần để sữa tiết ra. VD: bữa ăn thứ 1 là lúc 8h sáng thì bữa tiếp theo là 11h (cách 3 tiếng). 
• Tại châu Âu, việc ngậm ty là cách kích sữa tốt nhất và gần như duy nhất. Thức ăn hầu như ko giúp gì nhiều. Có vài loại sản phẩm chiết xuất từ cây cỏ hoàn toàn tự nhiên, nhưng nếu bé ko mút thì sữa cũng ko ra. 
• Có các loại vitamin dành cho mẹ khi cho con bú, nhưng không phải lúc nào cũng cần thiết. 
• Có phươg pháp chữa bằng hormone để mẹ tiết sữa, nhưng các nhà tư vấn cho con bú không khuyên dùng. 
• Khi mẹ cho con bú, phải hết sức cẩn thận, kỹ lưỡng khi trong trường hợp phải uống bất cứ loại thuốc nào (nên hỏi ý kiến của bác sỹ để họ cho loại thuốc hợp lý). 
• Mẹ nên ăn uống hợp lý, và không cần phải kiêng cữ gì cả. tuy nhiên, có 1 số sản phẩm mẹ ăn có thể ảnh hưởng đến bé như: sữa bò, socola, và các thức ăn gia vị quá nhiều. Tùy từng bé, không phải bé nào cũng gặp phải. 
• Trong thời gian bé bú mẹ 100% mà bé bị táo bón, mẹ có thể uống chiết xuất từ tỏi 100% tự nhiên, bán tại các hiệu thuốc tây, hoặc các tiệm bán hàng tự nhiên. LUÔN LUÔN PHẢI HỎI Ý KIẾN CỦA BÁC SỸ trước khi mua thuốc uống, dù là thuốc có thành phần tự nhiên, hoặc báo bác sỹ của bé khi khám bệnh để họ cho ý kiến. 
• Nếu mẹ bị cảm, không sốt thì vẫn cho con bú bình thường, nếu có thắc mắc, nên hỏi ý kiến của BÁC SỸ. 
• Việc cho con bú là khoảng thời gian rất quý giá và ngọt ngào của cả MẸ và con, Do đó, nếu bị đau, nhức, khó chịu nên tìm cách khắc phục ngay để có thể tận hưởng giây phút tuyệt vời của việc làm mẹ. 
• Ai đã chọn cho con bú bình thay vì bú mẹ thì cũng không nên cảm thấy lo lắng, hay có lỗi, đó chỉ là 1 lựa chọn. Việc cho co bú phải có 1 sự hợp tác từ cả 2 phía mẹ-con, nếu mẹ cảm thấy không sẵn sàng cho con bú, điều đó hoàn toàn tự nhiên. Con cũng sẽ yêu mẹ y như những em bé bú mẹ khác. ;) 

Bảo quản và sử dụng sữa mẹ click tại đây

CHEER!

*Hình minh họa nguồn từ internet

Chăm sóc trẻ sơ sinh (continued)

CHĂM SÓC TRẺ SƠ SINH (phần 1) click tại đây 


*Nhiệt độ:

• Mùa hè: tránh quấn bé quá nhiều lớp sẽ dẫn đến ngạt thở, mặc quần áo mát mẻ, chất liệu hút ẩm tốt (100% cotton), Không nên cho trẻ phơi nắng trực tiếp quá lâu sẽ bị ung thư da do da bé còn rất nhạy cảm; Nếu bé có vết chàm (birthmark màu hồng, đỏ như nốt ruồi son) thì không nên cho ánh mặt trời rọi trực tiếp vào vùng có bớt. Nên cho bé đi dạo khi trời mát để bé nhận được vitamin D tự nhiên từ ánh nắng, và hít thở khí trời.
• Mùa đông: Nhiệt độ tốt nhất cho bé là 18-20 độ C, nên tiếp tục cho bé đi dạo ngay cả thời tiết lạnh để bé thích nghi với thời tiết và hít thở khí trời. Quấn bé đủ ấm, nhất là phần cổ, ngực và bàn chân. Nên mở của sổ mỗi ngày 5-10 phút để thay đổi không khí. 
• Trong những ngày đầu đời (nhất là 15-20 ngày đầu) trẻ ko đổ mồ hôi, nên không nên quấn bé vì nghĩ tay chân lạnh thì bé cảm thấy lạnh. Khi bé thật sự lạnh, tay chân sẻ run rẩy. Bé đổ mồ hôi khi cơ thể đã trữ được 1 lượng mỡ vừa đủ, tùy cơ thể từng bé. 

*Chăm sóc cuống rốn:

• Tốt nhất là không tắm cho bé cho đến khi cuốn rốn khô và rụng hẳn. chỉ cần lau người bằng nước hoặc bằng 1 miếng bông tắm (sponge). Chú ý lau khô da bé hoàn toàn sau khi được lau mình. Hoàn toàn tránh vùng rốn. Rốn nên được băng bằng miếng băng gạt (băng gạt quấn cuống rốn, xếp ngay ngắn, sau đó cho bé đeo 1 miếng băng cotton quanh vùng bụng để tiện việc thay tã, thay quần áo), Nếu thời tiết quá ẩm, cuống rốn dễ bị ẩm, khó rụng, thì có thể mua miếng băng gạt có sẵn alcool để lau vùng xung quanh rốn cho bé hàng ngày. sau đó quấn rốn cho bé như cũ. Băng gạt nên được thay mỗi ngày đến khi rốn hoàn toàn rụng. Để rụng tự nhiên, không lay, không kéo. 
• Nếu trường hợp tắm cho bé khi cuống rốn chưa rụng, nên dùng máy sấy tóc sấy nhẹ nhàng cho cuống rốn khô trước khi băng rốn lại. 

*Thay tã, lau cửa mình cho bé gái:

• Dùng 1 bông gòn/khăn ướt (wipe) 1 tay cầm khăn, 1 tay nhẹ nhàng mở cửa mình của bé lau nhẹ nhàng theo chiều từ cửa mình đến hậu môn, lau 1 lần duy nhất, không lau nhiều lần bằng cùng 1 khăn sẽ vô tình mang vi khuẩn từ hậu môn vào cửa mình bé. 
• Của mình bé gái những ngày đầu tiên vẫn còn dính nước ối màu trắng đục, có thể dùng bông gòn, chấm dầu olive, lau nhẹ nhàng phía ngoài. Tuyệt đối không cố mở phần môi trong của cửa mình để lau. 
• Khi rửa cửa mình, rửa đít cho bé, nên cho bé nằm ngửa trước với nước, nước chảy trực tiếp sẽ giúp việc rửa sạch sẽ và hiệu quả. 

*Chuẩn bị quần áo cho bé những ngày đầu tiên: 

• Mùa hè: 1 bộ body dài tay 100% cotton. Nếu nhiệt độ nóng tầm 35-37 độ C hạn chế đội nón, găng tay găng chân. Lý do: nhiệt độ trong bụng mẹ là 37 độ C, khi ra ngoài nhiệt độ thấp hơn, có gió nên bé sẽ bị shocked, chỉ nên cho bé mặc đồ dài tay vài ngày đầu, sau đó có thể mặc theo mẹ, cách tốt nhất để mặc đồ cho bé là mẹ mặc gì con mặc nấy, VD: mẹ mặc áo dài tay thì con cũng sẽ mặc như thế.
• Mùa đông: 1 bộ body ngắn tay 100% cotton mặc như đồ lót, 1 bộ body dài tay chân mặc ngoài chất liệu dày giữ ấm tốt (có thể dùng pile). Đối với trẻ 3 tháng đầu đời, hạn chế ăn mặc rườm rà, chất liệu cứng, thô, hoặc quần có cáp quần cứng gây khó chịu, vì bản thân việc thay tã, tắm rữa và ngay cả bú cũng là 1 công việc rất cực nhọc.

 *Bữa ăn của bé: 

Những ngày đầu tiên, bé có xu hướng ngủ nhiều hơn ăn, nếu bé ngủ quá nhiều và lâu (hơn 5, 6 tiếng/ giấc) thì cứ để bé ngủ. Có thể canh đồng hồ nếu trong vòng 24 tiếng, bé ăn ít hơn 5 bữa thì có thể thức bé để cho bé ăn. Không nên dùng khăn ướt lau mặt để thức bé dậy, mà nên nhẹ nhàng dùng ngón tay gãi ở sống lưng bé. Nếu bé hoàn toàn ko muốn ăn, tôn trọng quyết định của bé. Vì việc ngủ cũng hoàn toàn giúp bé lớn, và não cũng phát triển khi bé ngủ. 

Cho con bú bằng sữa mẹ--> click tại đây

*Giúp bé phân biệt ngày và đêm: 

Trong vòng 1 năm đầu đời, cơ thể trẻ làm việc theo chu kỳ 25 giờ/ ngày, và bản thân bé ko thề phân biệt ngày và đêm, bé có thể ngủ suốt ngày, cũng có thể ngủ ngày và thức đêm. Để giúp bé phân biệt ngày-đêm - việc quan trọng hình thành thói quen ngủ giấc dài ban đêm thì cần làm: 

• Từ những ngày đầu tiên, nên thay tã cho bé ban ngày cách 3 tiếng 1 lần, thay nhẹ nhàng, không nhất thiết phải thức bé. Nếu bé tự thức thì tốt, nếu ko thì mẹ cứ việc thay tã và cho bé trở về giường để ngủ. Ban đêm thì hạn chế thay tã. 
• Ban ngày, khi trời sáng, nên mở hết tất cả của cho ánh sáng, tiếng động tràn vào, không nên cách ly bé trong phòng kín, ánh sáng tối và hoàn toàn yên tĩnh, việc này làm bé không nhận ra sự khác biệt giữa đêm và ngày. Việc đi dạo là 1 cách hiệu quả để giúp bé hình thành thói quen ngày-đêm. 
• Ngược lại, ban đêm nên cho bé ngủ trong không gian tối HOÀN TOÀN, và yên tĩnh. Trường hợp bé ăn đêm, nên vặn đèn chế độ rất nhỏ đủ để mẹ thấy đường, nếu bé ăn đêm trong tình trạng đang ngủ gật thì cũng ko nên thức bé.  Chú ý: bé hoàn toàn có thể tự chọn lượng sữa và thời gian ngủ cho bản thân, mẹ ko nên can thiệp. 

*Cân nặng của bé: Sau khi sanh những ngày đầu bé sẽ ngủ, ít ăn nên lượng cân nặng sẽ giảm, nên canh cân nặng, không nên để bé giảm hơn 10% so với số cân khi sinh. VD: nếu bé khi sanh ra nặng 3kg300gr, thì bé được sụt maximum 330gr. Nếu sụt quá 10% thì phải đến bác sỹ xin ý kiến. Trong vòng 2 tuần đầu tiên kể từ khi sanh, bé phải lấy lại số cân ban đầu, nghĩa là sau 2 tuần, bé phải cân nặng ít nhất là 3kg300gr. 

Tại Châu Âu, mẹ có thể đến các điểm clinic của chính phủ, đến chuyên gia tư vấn cho con bú sữa mẹ để đo đạc hàng tuần, hoặc tại cái nhà thuốc họ có cho thuê cân (scale) mang về nhà trong vòng ít nhất 2 tuần. Cân nặng không nhất thiết phải đo thường xuyên trừ khi bé thuộc dạng nhẹ cân, cần phải kiểm tra thường xuyên. 

*Những ngày đầu tiên của bé, bé khóc không ra nước mắt. ;) 

*Sau khi sanh thỉnh thoảng mẹ bắt gặp bé hay run lẩy bẩy, có thể kiểm tra bằng cách nắm 2 tay bé, nếu bé dừng lại, ko run nữa là ổn. Tình trạng này mất dần trong 1-2 tuần sau khi sinh.

*Việc uống: Bé bú sữa mẹ 100% thì trong 6 tháng đầu đời nên uống hoàn toàn sữa mẹ, ko uống thêm nước, trà camomile hay bất cứ thứ gì khác. Bé bú sữa bình thì có thể sẽ được cho ăn thực phẩm khác sớm hơn, tùy từng bé, và tùy ý kiến của bác sỹ mà cho ăn. Tuy nhiên, sữa là nguồn năng lượng và là nguồn chất lỏng chủ yếu của bé.  

*Nhiệt độ cơ thể bé: 
Chân tay bé sơ sinh luôn luôn mát lạnh, điều đó ko có nghĩa là bé cảm thấy lạnh, nên đừng vì thế mà bao bọc các lớp cho bé, chỉ làm bé thêm khó thở và không thể mở rộng tay chân, ngón tay, chân, cơ thể để phát triển các bước tiếp theo là học dùng ngón tay, chân, học cầm nắm và học đi. 
Muốn biết nhiệt độ cơ thể bé nóng hay lạnh, cách tốt nhất là sờ vào gáy của bé, nếu gáy nóng thì có lẽ bé cảm thấy nóng, và ngược lại. 
Để đo nhiệt độ trẻ sơ sinh, chỉ cần dùng cặp nhiệt bình thường là ổn. Nên cặp nhiệt ở háng của bé hoặc dùng cặp nhiệt đặc biệt đo tại hậu môn, tại nách ko chính xác. 


*Móng tay: Trong 1 tháng đầu tiên, hạn chế cắt móng tay cho bé, nó sẽ tự rụng/gãy dần. Có thế dùng kéo cắt móng tay cho trẻ sơ sinh - khá giống với kéo tỉa chân mày của mẹ nhưng có đầu tròn, không nhọn như kéo tỉa lông mày. cũng có thể dùng công cụ mài móng tay thay vì cắt. 

*Tập thể dục: 
Ngay từ những ngày đầu tiên có thể cho bé tập thể dụng bằng cách cho bé nằm sấp với điều kiện: bé trogn tâm trạng vui vẻ thoải mái, tránh cho nằm sấp ngay sau khi vừa ăn xong, phải có giám sát hoàn toàn của người lớn 100%, thời gian nằm sấp do bé tự quyết định, có khi nửa phút cho đến 3-5 phút. việc này giúp cần cổ của bé cứng cáp chuẩn bị cho bước phát triển quan trọng là NGỒI, DÙNG TAY hiệu quả, và ĂN- khi ngồi vững thì bé mới có thể nuốt thức ăn tốt. Việc nằm sấp cũng giúp bé giảm thiểu nguy cơ bị móp đầu (flat head)

*TRẻ sơ sinh, trong 3 tháng đầu đời, ĐẶC BIỆT cần hơi ấm, sự vuốt ve, và được gần bên mẹ. Nếu bé khóc, hãy nhấc bé lên, ôm bé để bé cảm thấy được an toàn. KHÔNG NÊN lo sợ sẽ cho bé thói quen xấu trong thời gian này, vì được gần mẹ là nhu cầu của bé, việc được ôm ấp, yêu thương giúp bé phát triển và lớn nhanh. Khi bé vui vẻ, thoải mái, hãy tôn trọng, ko ôm ấp (vì bé ko có nhu cầu, nếu mẹ ôm ấp thì đây là thói quen mẹ sẽ hình thành dần cho BẢN THÂN và BÉ). Khi bé khóc, có thể massage cho bé, nhẹ nhàng cười,nói chuyện với bé để bé nhận ra giọng mẹ và cảm thấy dễ chịu. 
Khi ôm bé, bé ngủ, đặt xuống thường thức giấc, tốt nhất nên bọc bé trong 1 tấm chăn để bé ko trực tiếp đụng vào da thịt của mẹ, khi mẹ đặt bé xuống giường, bé sẽ đỡ bị shocked và giật mình. *Lưu ý: khi đặt bé ở bất cứ đâu, yêu cầu đầu tiên ko có chăn gối, thú bông, những thứ dễ làm bé ngạt thở.


*Trớ sữa: 
Nên phân biệt rõ trớ sữa và ói, trớ sữa là do khi bé bú, vô tình nuốt cả không khí vào bụng, nên bé sẽ ợ khí ra, tuy nhiên, cái nắp đậy từ bao tử và ống dẫn thực vẫn còn rất non, làm việc ko hiệu quả, nên khi bé ợ khí, sữa cũng sẽ theo ra ngoài. Lượng trớ sữa thường nhỏ, trong khi nếu ói thật sự, thì lượng sữa sẽ lớn hơn nhiều. 
Cách khắc phục: 
*Cho bé bú hiệu quá, nếu bình có núm vú lỗ quá nhỏ thì phải thay núm vú khác có lỗ to hơn, hoặc làm cái lỗ to ra. 
*Cho bé ợ hơi trong thời gian ăn và sau khi ăn. Có thể cho bé ợ sau khi bú 30ml, rồi cho ăn tiếp. Sau khi ăn hoàn tất, có thể cho bé ợ 10 phút  đến 15 phút nếu bé có xu hướng trớ nhiều. 
*Bé sẽ ít trớ dần từ tháng thứ 5-6, nhất là khi bè bắt đầu ăn dặm, mẹ không nên lo lắng. 
++Lưu ý: khi tạp dề của bé hơi ẩm là phải thay ngay, tránh ẩm ướt làm da cổ bị đỏ, gây đau, hoặc bốc mùi. 

*Vitamin: 

• Bé bú mẹ hoàn toàn nên/phải được bổ sung vitamin D và K ngay sau khi sanh và kéo dài ít nhất 3 tháng đầu đời. Và nên cho bé ra nắng mặt trời để có lượng vitamin D. 
• Riêng bé bú sữa hộp (Formula) thì trong sữa đã có 2 loại vitamin trên nên không cần bổ sung. 
• Sau 3 tháng, cả 2 trườg hợp trên tiếp tục cho uống vitamin D đến khi xương đầu hoàn toàn đóng hẳn
• ***TUY NHIÊN phải có ý kiến của bác sỹ. KHÔNG TỰ TIỆN mua thuốc do đọc/nghe từ BẤT CỨ nguồn nào
• **Hình minh họa nguồn từ internet

Chăm sóc trẻ sơ sinh

1. Mắt bị ghèn: tuyến lệ của trẻ còn rất rất nhỏ nên dễ bị tắc gây nhiễm trùng (tạo ghèn)
- Lau mắt cho bé bằng nước tinh khiết hoặc nước sôi để nguội vài lần/ngày.
- Lau từ đuôi mắt vào khóe mắt

2. Da ở mông bị nổi mẩn đỏ vì bỉm tã
- Mỗi lần thay tã cho bé, sau khi lau sạch sẽ thì bôi một lớp Vaseline mỏng.
- Nếu da bị "rách" thì bôi Sudocrem cực kỳ có tác dụng
- Mỗi lần thay tã xong để cho bé nằm vài phút không có tã để da được khô

3. Sốt: cơ thể cần tăng nhiệt độ để chống bệnh. Trẻ con thường dễ bị tăng nhiệt độ hơn người lớn nên không cần phải lo lắng thái quá
- Nhiệt độ bình thường của trẻ: 36.5 - 37.5oC
- Cần đưa trẻ đi khám trong những trường hợp sau:
+ Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi: sốt trên 38oC
+ Trẻ 1 đến 3 tháng tuổi: > 38.5oC
+ Trẻ trên 3 tháng tuổi: 2-3 ngày sốt trên 38oC
+ Trẻ lờ đờ
+ Sốt kèm bú kém. Trẻ con rất dễ bị mất nước nên cần lưu ý
+ Nhiệt độ tăng nhanh

4. Herpes labialis (infection of the lip by herpes simplex virus (HSV-1)) http://en.wikipedia.org/wiki/Herpes_labialis
- Virus rất nguy hiểm đối với trẻ con --> người lớn bị nhiễm virus này không nên đến gần, ôm ấp hay hôn hít trẻ

5. Tắm: nước ấm vừa chứ đừng dùng nước nóng
- Da bị khô thì không nên dùng xà bông (soap) khi tắm mà thay bằng dầu tắm (bad oil)
- Tắm 2-3 lần/tuần là đủ
- Khi tắm xong cần phải lau thật khô, nhất là ở các ngấn tay/chân/cổ/bẹn/đùi...
- Dùng khăn vải xô để thấm chứ không cọ xát (không dùng khăn bông vì khăn bông khi giặt mà không dùng nước xả vải thường hơi bị cứng. Còn dùng nước xả vải thì dễ gây dị ứng da)
- Tắm xong có thể dùng dầu mát xa bụng & lưng cho bé.

6. Vận động:
- Hàng ngày nên cho bé nằm sấp trong cũi hoặc trên chăn vài phút để bé "tập thể dục" bằng cách tự nâng đầu lên. Động tác này tốt cho cơ cổ của bé

7. Ngủ:
- Trong tháng bé nằm ngửa, đặt đầu bé nghiêng luân phiên trái/phải để bé không bị bẹp đầu (phần sau gáy) & không bị méo đầu 1 bên. Trẻ con bên này bạn nào bị bẹp đầu thì phải đội "mũ" đi ngủ để điều chỉnh (đến 8 tháng tuổi thì vẫn có thể điều chỉnh được).
- Nhiều bạn có khuynh hướng xoay đầu về một phía thì phải chú ý "cưỡng chế" các bạn ấy quay cả đầu phía còn lại.

8. Giao tiếp:
- "Nói chuyện" thường xuyên với bé. Mỗi khi vệ sinh chăm sóc bé thì lại thông báo/giải thích cho bé nghe để giúp bé quen với âm thanh & kích thích bé tập nói
- Hát cho bé nghe thì nên chọn những bài hát ngắn, nhạc vui nhộn

9. Tôn trọng "khoảng không gian riêng" của trẻ:
- Khi bé đang chơi một mình thì không nên can thiệp (chỉ nên quan sát, quay phim & chụp ảnh kín đáo :D)
- Tập cho bé chơi một mình

Khi trẻ bị bỏng

- Giữ chỗ bị bỏng của trẻ dưới vòi nước mát chảy liên tục ít nhất 10 phút. Không mở nước quá mạnh vì dòng nước mạnh có thể làm đau trẻ
- Lưu ý là chỉ cho nước chảy vào chỗ bị bỏng để trẻ không bị lạnh. Để chắc ăn có thể quấn chăn cho trẻ (mùa đông) để trẻ không bị mất nhiệt.
- Nếu trẻ bị bỏng ở nơi có mặc quần áo thì tuyệt đối không kéo quần áo của trẻ ra vì cho thể kéo rách lớp da bị phỏng
- Nếu trẻ bị bỏng ở nơi có mang bỉm/tã thì phải tháo bỉm tã ra ngay vì bỉm tã thấm chất lỏng nóng sẽ làm cho vết bỏng nặng thêm
- Nếu vết bỏng bị phồng rộp hoặc da bị rách thì liên hệ ngay với bác sĩ. Nếu vết bỏng chỉ bị đỏ nhưng rộng thì cũng nên liên hệ ngay với bác sĩ
- Không tự ý bôi bất cứ thứ gì lên vết bỏng vì có thể gây nhiễm trùng
- Khi mang trẻ đi bệnh viện thì nên cho trẻ ngồi, che vết bỏng bằng vải khô và sạch hoặc gạc
(không băng lại)
- Không cho trẻ ăn hay uống gì trên đường đến bệnh viện

Chơi với trẻ

Đồ chơi cho trẻ:
1. Đôi khi trẻ cần/thích được chơi 1 mình (nằm ngó nghiêng hoặc quan sát đồ chơi đang cầm trên tay hoặc ở gần): những lúc đó không nên can thiệp. Đây là lúc trẻ tìm hiểu môi trường xung quanh & tập ở một mình. Cũng không nên bế trẻ lên ngay khi trẻ vừa kêu/khóc. Đôi khi đó chỉ là cách trẻ thể hiện cảm xúc của mình

2. Trẻ thích chơi với nhiều loại vật liệu khác nhau & nhiều hình dạng khác nhau - đó là cách trẻ học làm quen với sự đa dạng

3. Cho trẻ chơi những thứ đồ chơi to (trẻ không cho lọt vào miệng được để tránh bị hóc/sặc), sạch (vì trẻ sẽ cho vào miệng ngậm hoặc liếm) & có chỗ để trẻ tự cầm được. Tránh đồ chơi có góc sắc hoặc dễ vỡ

4. Không dùng xe tập đi vì nguy hiểm (xe có thể bị lật hoặc trẻ có thể với tới những nơi có đồ nguy hiểm cho trẻ), quan trọng hơn là xe tập đi ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của xương hông/chậu.

---
Trò chơi với trẻ:
1. Đập nước: khi tắm tập cho trẻ đập nước, cho 1 giọt nước lên đầu để nước chảy xuống mặt trẻ, dùng tay rưới nước lên bụng/ngực trẻ... Làm vậy trẻ vừa vui vừa giúp cho trẻ không sợ nước

2. Nói chuyện với trẻ: trẻ con rất thích nghe giọng của ba mẹ hay người thân & thích nghe những âm độ cường độ khác nhau
- Nói từ cao đến thấp
- Nói thầm thì, nói to
- Tạo âm thanh khác nhau
- Nói thật chậm, với giọng thật thấp
Trẻ sẽ bắt chước "chơi" với giọng của mình, nhờ đó khả năng ngôn ngữ của trẻ sẽ tốt hơn

3. Dạy cho trẻ làm quen với cơ thể của mình
- Dùng ngón tay vuốt nhẹ nhàng trên mặt trẻ, vuốt đến đâu nói đến đó "đây là mũi của con, đây là miệng nè"
- Cầm bàn tay của trẻ cho trẻ rờ lên mặt mình và cũng diễn giải y như vậy "đây là mũi, đây là miệng, v.v"
- Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể tập cho nhận ra mình trước gương

Dinh dưỡng cho trẻ từ 0 đến 12 tháng tuổi

[1] Bắt đầu cho trẻ tập ăn rau củ với những loại sau: cà rốt, giá, witlof, bông cải, đậu que, broccoli, cà chua lột vỏ bỏ hạt, cà tím, courgette.

[2] Từ 6 tháng tuổi trẻ có thêm ăn thêm 1 số loại rau củ như củ dền, andijvie, spinazie, bleekselderij, thì là, raapstelen, postelein, su hào.


Nếu trẻ tăng trưởng tốt thì có thể đợi đến khi trẻ hơn 6 tháng mới bắt đầu cho ăn dặm. Còn không thì sớm nhất là sau 4 tháng có thể bắt đầu.
*Ăn dặm:
- Dùng muỗng nhựa, nhỏ & cạn.
- Những lần đầu tiên có thể trẻ sẽ quay đầu từ chối hoặc nhổ ra. Điều đó không có nghĩa là trẻ không thích hoặc thấy không ngon mà do trẻ phải tập “ăn” (“ngậm” & “nuốt”) → Cần kiên trì tập cho trẻ ăn. Nên cho trẻ ăn thử 1 loại liên tục vài ngày (đôi khi vài tuần) để làm quen với thức ăn. Tốt nhất là nên sử dụng rau quả tươi để trẻ tập ăn thức ăn thô và khẩu vị của trẻ được phát triển tốt (còn thức ăn đóng hộp dành cho trẻ thì thường quá “mịn” và vị quá đồng nhất, đơn điệu).
- Tốt nhất là nên nấu rau với thật ít nước để không bị mất vitamin. Thời gian đầu nên nghiền/xay nhuyễn. Sau đó thì có thể nghiền thô. Nếu trẻ bị “chuột rút” ở ruột, tiêu chảy hay da nổi mẩn thì nên ngưng cho trẻ ăn dặm và đợi đến khi trẻ được 6 tháng tuổi.
+ Trái cây, hoa quả: bắt đầu với các loại trái cây có vị dịu và mềm như lê, dưa (gang), chuối hay táo (tàu). Khi trẻ đã bắt đầu quen thì có thể tập thêm với các loại citrus (cam, quýt, bưởi…), kiwi, xoài hay thơm (dứa). Nếu cho trẻ uống nước ép trái cây thì nên sử dụng loại không có đường và pha loãng với một ít nước.
+ Rau củ: chọn loại chứa ít nitrat & nitrit
+ Đường: không nên cho trẻ ăn đường vì đường có hại cho răng và chứa nhiều năng lượng. Trẻ dưới 1 tuổi tuyệt đối không được ăn mật ong vì mật ong là sản phẩm từ thiên nhiên có thể chứa vi khuẩn gây bệnh cho trẻ.
+ Muối: không nên nêm muối vào thức ăn của trẻ (trẻ nhận đủ muối từ sữa mẹ & sữa bột). Nhiều muối gây hại cho thận của trẻ.
+ Gluten: protein có nhiều trong ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch. Có thể gây rối loạn đường ruột. Bắp (ngô), gạo không chứa gluten.
Từ 6 tháng tuổi, sữa mẹ không còn cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết cho trẻ. Ngoài ra, đây cũng là thời điểm trẻ cần học nhai. Nhu cầu “bú” của trẻ cũng giảm đi rõ rệt. Khi cho trẻ ăn dặm, nên tập cho trẻ ăn thức ăn nghiền thô để trẻ có thể “học” nhai. Những loại rau củ giàu nitrat, nitrit chỉ nên cho trẻ ăn tối đa 2 lần/tuần. Không nên cho trẻ uống nước nấu các loại rau này. Khi nấu rau củ nên cho thêm 1 muỗng cà phê bơ margarine.
Nếu cho trẻ bú sữa bột thì không nên nhiều hơn 700 ml/ngày (để trẻ không bị “quá tải” vitamin & chất khoáng). Một ngày trẻ cần khoảng 1l “nước” (bao gồm cả sữa). Để bổ sung lượng nước “thiếu hụt”, có thể cho trẻ uống trà hay nước trái cây pha loãng hay nước (đun sôi để nguội)
Từ 7 tháng tuổi có thể tập cho trẻ “uống” từ ly hay cốc (chứ không phải “bú” từ bình). Để trẻ dùng bình uống nước quá lâu rất hại cho răng.
Từ 1 tuổi trẻ có thể ăn uống cùng với cả nhà nhưng nên lưu ý sử dụng thật ít muối & gia vị khi chuẩn bị thức ăn cho trẻ. Trẻ có thể chuyển từ sữa bột sang sữa tươi (ít béo), ya-ua (sữa chua). Về chất béo thì nên chọn chất béo thực vật.
Ngoài ra, cần cho trẻ ăn uống thật đa dạng để trẻ tập làm quen với nhiều loại thức ăn với các vị khác nhau đồng thời đảm bảo cho trẻ được ăn đủ chất

Bầu bì & sinh nở

- Khi đã quyết định có con:
+ Bổ sung acid folic khoảng 3 tháng.
+ Khi có thai rồi thì tiếp tục uống cho đến khi thai được 12 tuần.

- Chế độ dinh dưỡng:
1. Vitamins: ngoài acid folic thì không cần uống bổ sung gì cả, chỉ cần ăn uống đa dạng, đầy đủ chất là được.
2. Ăn cho 2 người nhưng không có nghĩa là ăn gấp đôi.
3. Không nên ăn nhiều đồ ngọt vì đường làm cản trở sự hấp thụ Canxi
4. Tăng cường nguồn Canxi (uống sữa & ăn ya-ua chẳng hạn)
5. Không ăn/uống: thịt cá trứng sống, phô mai làm từ sữa không qua giai đoạn tiệt trùng, đồ sắp hết hạn sử dụng, nước uống có cồn/cafein; không hút thuốc lá; hạn chế ăn paté gan & những thức ăn có chứa nhiều vit A vì "Excessive amounts of vitamin A can cause miscarriage, birth defects and other serious problems during pregnancy"
Nói chung cố gắng ăn uống lành mạnh & điều độ

- Chế độ vận động:
+ Chịu khó đi lại nhiều.
+ Chơi thể thao nhẹ nhàng nhưng lưu ý phản ứng của cơ thế (không nên quá sức, thấy mệt thì dừng).